(des)afogos

Anda por aí outro texto máis feito libro. Xa é de hai un par de anos pero parece que neste entroido ando a disfrazarme de autor prolífico.

Estigma foi unha fermosa vivencia de traballo compartido con Vanesa Sotelo e Jacobo Paz na escrita e  Dani Salgado na dirección, dacabalo dos anos 2007 e 2008. O volume acaba de ser publicado por Laiovento e o Centro Dramático Galego, institución que impulsou aquel «experimento» que ten pinta de que non sei vai repetir coa periodicidade que xa ten por outras latitudes; semella que entramos en novos tempos, aínda máis universalistas, plurilingües e masterizados. A ver que condena toca, pero fede a que xa hai quen a coñece de antemán. Oxalá me equivoque.

Creo que o mellor que un pode facer as máis das veces é estar calado, pero tampouco teño costume de seguir con fe as miñas crenzas, que o mesmo que hoxe son unhas poden mañá ser outras se aparece alguén con argumentos que me convence de que as súas son mellores. ¡A ver se vai ser que é que non son crenzas!

Pero polo que se ve, o costume de non estar calado é contaxioso e está estendido de máis, e o vicio de manter a palabra aínda que un recoñeza que é errada e mesmo que carece de argumentos para sostela, tamén se estende. E o peor é que se estenden crenzas, e non ideas, e mesmo persoas que ás veces parecen ter o siso no sitio defenden o indefendible e son apoiadas picando nas estreliñas por unha maioría de opinadores cibernéticos, especie que deberamos empezar a estudiar para nos decatar do lonxe que seguimos estando, incluso os máis lidos ou precisamente os máis lidos, do homo sapiens.

Porque en todo o rebumbio estúpido que se deriva dos inxenuos escribirmos ou firmar unha carta de resposta «ós reis magos» -como me dixo un amigo -o peor é descubrir que as persoas que nos representan confunden o público co privado. A súa opinión personal, por suposto, pode ser a que lle pete. Pero cando falan como representantes de todos e deixan de ser un nome para ser un cargo é de supoñer que nos van dicir o que esperamos de persoas intelixentes que cumplen unha función pública en representación de todos. Estou seguro de que se eu agora mesmo dixera que a Aula de Teatro da Universidade da Coruña está acomplexada, ensimesmada e limitada, podería chamarme o señor vicerreitor que me contratou e poñerme na rúa de maneira incontestablemente procedente.

Pero parece ser que, a nivel xeral, non é o caso. Vivimos nun país no que os tempos flúen máxicamente e podemos acabar botando de menos a seres dignos de admiración como o ex-conselleiro Pérez Varela, que non sabía inglés pero de quen creo que nunca escoitamos, no exercicio do seu cargo, afirmación ningunha tan directamente ofensiva contra os queixos que vendía, aínda que dos seus actos puidéramos extraer conclusións moitas veces semellantes. Lembro aquela ocasión na que o meu admirado mestre Roberto Vidal Bolaño subiu a unha grúa para dar o pregón da Festa da Auga de Vilagarcía; ía disfrazado de muller, en concreto de Carmiña Burana, porque, dicía el, máis ou menos, «se un conselleiro, representante de todos nós, di que Carmiña Burana existe, o menos que podemos facer os traballadores da cultura do país é pelexar porque así sexa». É por iso que eu, imitando ó mestre na medida das miñas posibilidades, propoño usar como frontón de tódalas nosas obras, páxinas, galifeises e blós a imaxe que ilustra este post, para que o señor Conselleiro de Cultura saiba que todos estamos con el, que a limitados non nos gaña ninguén e que estamos ben orgullosos de selo.

E na fronte oposta á do noso exemplar e trilingüe líder, seres bípedos cargados de ideas para levar a cabo accións intelixentes que espertan a simpatía da maioría de cidadáns, sen dúbida ningunha, e favorecen de maneira exemplar a causa -se é que a teñen e non son máis que trepas con bombas e chisqueiros no peto -que din defender.

O sorprendente, metidos como estamos en tan fondas e tristes trincheiras ideolóxicas, é que aínda haxa xente con ánimos para seguir adiante; os imprescindibles, dicía Brecht.

Dotado como estou do espíritu navideño das lesmas e os cempeses, sorpréndome co sorriso no rostro logo de descubrir na porta da casa un novo agasallo de nadal, procedente de Edicións Embora, que sumar ó que xa me fixeron os de Xerais días atrás. E por se fose pouco, resulta que me poñen a falar con Manuel Lourenzo nun xornal e ata empeza a haber xentes de malvivir que leron, seica, a peza que escribín ó mesmo tempo que «¿Onde andas, Karl?» e fanlle fotos chulas ó libro.

Ademais, un amigo -a quen vai dedicado ¿OAK? – tróuxome un exemplar co texto dunha fermosa conferencia que foi dar á aldea na que naceu. Adiantándose ós tempos, autoedítase.

Gracias a todos.

¿Será por contaxio da típica estupidez natalicia? Onte escoitei a Feijoo na televisión imitando a Manquiña na entrega dos Premios Chano Piñeiro; pola reacción dos asistentes, que rían pese a que do deles aínda non se saiba nada, o jicho debe ter gracia. No Hórreo, os nosos políticos e xornalistas andan (tamén) entregados a darse premios uns ós outros, levados, parece, polo peloteo á estirpe dos vellos mitos xurásicos que agora traballan para Galicia dende Madrid. E no medio de tanta broma e tanta festa e tanta calma, Papa Noel traerá, coma se fose un carbón de reis arrebolado por detrás e antes de tempo ou unha broma típica do 28, o borrador do decreto; xusto, casualmente, nestes días (¿felices?) nos que a maioría do sistema educativo e cultural galegos están, por lóxica ou sen ela, case de vacacións (asunto que tamén dá para un enciclopédico post).

Creo que non hai dúbida: temos uns políticos, incluso os votantes do PP, moitísimo peores do que nos merecemos. Do sistema cultural se cadra habería que dicir algo parecido.

Noutro tempo faría o de Juan Gallardo; espero que Papa Noel ou o 2010 me traian aínda menos gañas, refuxiado como estarei na lectura, na recría e en buscarlle as cóxegas dende as entrañas ó maldito hipopótamo burocrático.

Chegaron á casa os exemplares de Delimvois, editado por Xerais e a AGADIC logo de ser estreada, xa en maio, unha versión da peza dirixida por Marcos Barbosa para A Oficina de Guimaraes en coprodución co Centro Dramático Galego.

Xa podedes is botándolle un ollo e arreando labazadas o perpetrador.

¿Hai mellor agasallo de Nadal que unha futura inmediata antigüidade? (Si, seino, pero o márquetin é como é, non se trata de dicir a verdade).

Prometín por aí adiante e por aquí atrás que ía escribir un enciclopédico post arredor da discusión «fundamental» da pasada semana (ou xa da outra), pero o caso é que tiven moito que traballar e o futuro xa está aquí tan metido que a estas alturas case non se fala do tema (todo isto, non sei se vos decatades, é unha escusa para non cumprir). De tódolos xeitos, por seguir escusándome, que mola, eu deille, pero non o vou compartir con vós porque son un feixe de ideas chicha ás que habería que atarlles o fío para facer os chourizos e ademais xa se me pasou a perrencha e, sobre todo, as ganas.

A verdade, (aquí iría outro ademais máis), é que xa fartei de escoitar (e emitir ás veces, recoñézoo) argumentos maniqueos sobre o asunto: que se «temos máis e mellor música que nunca», que se «a música desaparece en cinco anos», por exemplo. Creo que unha vez máis ten razón o mestre cando opina en proxecto-Q. Hai bens que se obteñen sen risco nin culpa; o que lles queda ós que cren nos dereitos de autor é adaptarse ó que veña, irremediablemente: ¿resignación?

A restra de chourizos que eu querería atar tería precisamente algo que ver con asuntos moi católicos, como a resignación e o mal de moitos («isto xa lle pasou a outros creadores»); tentaría por algures entre nós e nos descifrar o adxectivo «fundamental» e remarcar a súa importancia para non abusar del e roubarlle contido, contrastaría a súa defensa á lixeira co «fraude de lei» e faría algunha referencia comparativa ós controles de alcolemia e ó noso dereito a circular libremente; tocaría tamén a herdanza, a propiedade privada, o papel das multinacionais (das telecomunicacións* e da cultura) e os lobis (e as carrapuchiñis); falaría da SGAE, ese monstro macarra, e dos que ofrecen/-mos as obras en condicións que non chegan ós mínimos esixibles, do aborrecible e oneroso pero se cadra útil «star system», das subvencións e o funcionariado, do papel das editoras como «autoridade», «censura» e/ou «entidade de promoción», das «artes» e a súa adaptación á electrónica (curioso que xa cheguemos a confundilas tanto nalgúns casos), da aplicación en parte de teorías políticas que conforman un todo e, tamén, da deliciosa e detestable inxenuidade, da ás veces necesaria soberbia, da moi presente envexa e dalgúns outros pecados capitais aínda máis visibles no mercado cultural no que xa case todos participamos como oferta e demanda e no que xa todos queremos ser, non novos medios, senón grupos de poder e opinión pública como os de toda a vida. Ou iso parece.

Sobre todas estas cousas hai moito que razonar lonxe do «intercambio de descalificacións» que rexe o «diálogo» xeral e que, por sorte, non se dá moito polos cada vez máis escuros e vacíos regos do blogomillo.

Pero, por ir rematando, que xa toca, o resumen máis útil que podo facer é o que fixen no post de Danilo: se hai que trazar un plan, que sexa como o Cerdá, antes; non vaia ser que cando chamemos ós urbanistas o consello que nos dean sexa tirar a cidade abaixo e volver reconstruíla.

O futuro xa está aquí. En sentido estrito, recoñezámolo, soa absurdo de todo. A ver se se lle fai un presente pronto.

Resumindo o resumen: que iso, que nada.

………………………………….

(*) ¿Funciona comparar as telefónicas que nos venden o ADSL coa parella de noivos que invita a barra libre na voda e logo non paga ós máis dos fabricantes de bebidas?

Inventaron un dispositivo que permitía reproducir exactamente o sabor e o contido en nutrintes dos doces expostos nos escaparates das pastelerías. Botábanse en falta texturas e algúns outros rasgos demasiado sutís.

As pastelerías empezaron a fechar; e cando a xente empezou a botar en falta sabores novos, ou elaborados como os de antano, houbo quen culpou os pasteleiros.

(…)

PATATÍN: Pero, ¡por suposto!, se quedan a gusto e queren repetir,

PATATÁN: ¡Paguen!

PATATÍN: ¡Paguen por vernos de novo porque ese é o noso desexo máis lúbrico nestas noites de vergoñante ridículo enriba dun escenario! ¡Que nos vexan ata fartarse, ata non poder mais, ata o suicidio, alá cada un coa súa conciencia e co seu tempo!

PATATÁN: ¡Iso si!,¡pasando sempre por caixa!

PATATÍN: ¡Pagando!

PATATÁN: Deixando os seus cartiños…

OS DOUS: (Petando nos seus petos) …¡aquiiii!, ¡¡qué carallo!!

PATATÁN: Non queremos esquecer o noso agradecemento á divina providencia por vivir nun país no que, de momento, non é necesario facer as cousas cinco minutos antes de que as podan ver os espectadores…

PATATÍN: …e advertimos, ñoras ñores, que seguindo ó pé da letra as directrices e/i/ou recomendacións da Conferencia Episcopal, por primeira vez na historia, para poder ver este espectáculo, as embarazadas…

PATATÁN: …incluso de tres meses ou menos…

PATATÍN: …porque para nós un fetiño é un ser humano desde o momento mesmo da súa concepción…

PATATÁN: …as espectadoras que dende o última regla teñan botado un cani, ou incluso feito o amor sen a protección adecuada…

PATATÍN: …todas esas damas que dende hai semanas levan o predictor gardado no bolso e unha maternal incertidume no máis fondo do seu corazón…

PATATÁN: ¡Teñen que volver pasar por taquilla!

PATATÍN: ¡As preñadas pagan doble!

PATATÁN: ¡Un feto, unha entrada!

PATATÍN: Pero tranquilas, porque no caso de que o predictor non se pinte de rosa no seu cuarto de baño, reintegrarémoslle o importe da entrada cando podan demostrar que lles baixou o seguinte período menstrual.

PATATÁN: Cremos que non fai falla explicar como.

PATATÍN: Gracias…

PATATÁN: Gracias e…

OS DOUS: ¡Gracias!

………………………………

Ese fragmento pertence á primeira escena de «Trafic: arroz mubi» ou «sabe dios cómo se entitula isto», texto adaptado para Patatín & Patatán Superproductions por Rubén Ruibal a partir do orixinal de Erik Cachuzo “Vida paixón e -¡casi! -morte de Patatán piloto”. Si, todo iso era o título dun disparate escrito con, por e para Patatín e Patatán alá polo ano 04 ou así.

Non sei como explicalo. O caso é que non deixo de sorprenderme de que o ser humano insista tanto na estupidez. Hai que lle botar un ollo a certas definicións legais nacidas hai séculos.

Patatín & Patatán, Cotino & Camino.

Volvo a recomendar o libro de Cipolla editado en galego por Rinoceronte.

O que non me explico é porque temos que ler/escoitar/ver estas cousas nos medios públicos. Bueno, o de Camps porque os valencianos, sabiamente, escollérono como presidente.

Imos patrás.

Un fermosísimo discurso de Hertha Müller. E outro que quixera ler. Tamén de muller, pero sen diérese.

………………………

P.D.: Xusto fun escoller a plantilla que non soporta os acentos nos títulos.

P.D.: Nin o ñ. Ía poñer «puntiños»